Kuo taimi ke fakafoʻou ʻa e Silapa Ako ʻa Nuʻu Silá (The New Zealand Curriculum)

Te mau fakafoʻou ʻa e silapa ako fakafonua ʻa Nuʻu Sila maʻá e ngaahi akó, koeʻuhí ke fakatoukatea ʻa e ongo ʻulungāanga ʻe ua (bicultural) ʻo e fonuá, fakakau kotoa ki ai ʻa e tokotaha kotoa pē, mahino ʻa e ako ʻoku mahuʻinga tahá pea faingofua ange ʻa hono ngāueʻakí. ʻE hoko ʻa e fakafoʻoú ni ʻi he taʻu ʻe nima ka hokó pea ʻi he lolotonga ʻo e hala fononga ko ʻení, te mau kumi ai ha ngaahi fakakaukau meí he kau taki akó mo e kau faiakó, kau akó, ngaahi mātuʻá mo e ngaahi fāmilí.

Ko e hā ʻa e ʻuhinga ʻo e fakafoʻou ʻo e silapá kiate koe mo hoʻo tama?

  • ʻE fakamahuʻingaʻi ʻa e ʻiloʻiʻanga, lea mo e ngaahi ʻulungāanga fakafonua ʻa hoʻo tamá
  • ʻE mahino ʻa e meʻa ʻoku fiemaʻu ke ʻilo, mahinoʻi mo fakahoko ʻe hoʻo tamá lolotonga ʻo ʻenau ʻi he akó
  • ʻE toe lelei ange ʻa hoʻo mahinoʻi ʻa e fakalakalaka ʻa hoʻo tamá mo ʻene ngaahi fiemaʻú
  • ʻE toe lelei ange ʻa e poupou ʻe maʻu ʻe he faiako ʻa hoʻo tamá ke ne ʻiloʻi mo faitokonia ʻa e ngaahi mālohinga, fakaʻamu, mo e fiemaʻu ʻa hoʻo tamá

Ko e hā ʻa e ʻuhinga ʻoku mau fakahoko ai ʻeni?

ʻI he ngaahi taʻu ʻe tolu kuo hilí, ne mau fakaafeʻi ai ʻa e ngaahi mātuʻá, ngaahi fāmilí mo e kau akó ke nau ʻomai haʻanau ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e silapa ako fakafonua ki he ngaahi taʻu akó ʻo fou ʻi ha ngaahi polokalama kumi fakakaukau ʻo hangē ko e Education Conversation mo hono toe vakaiʻi ʻo e NCEA. Kuo fakahā mai ʻe he kakaí ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi meʻa ʻoku fiemaʻu ke liliu pea ʻoku fiemaʻu ke toe mālohi ange ʻa e tokanga ki he:

  • Ngaahi ʻiloʻiʻanga, lea, ʻulungāanga fakafonua mo e tuʻunga lelei ʻo e moʻui ʻa e fānaú
  • Ako ʻoku mahuʻinga tahá
  • Fakamahuʻingaʻi ʻo e fakavaʻe ʻulungāanga ua ʻo Aotearoa
  • Ngaahi aʻusia fakaako ʻoku fakakau ki ai ʻa e tokotaha kotoa pē ʻo ne fakaai ʻa e ngaahi fiemaʻu ʻa e fānaú mo e toʻutupú
  • Kau atu ʻa e mātuʻá ki he ako ʻa ʻenau fānaú pea mo toe lelei ange ʻa e ngaahi fakamatala ʻoku ʻoatu ʻe he kau faiakó fekauʻaki mo e fakalakalaka ʻa ʻenau tamá pea mo e ngaahi sitepu hoko mai aí

Ko e hā ʻa e Silapa Ako ʻa Nuʻu Sila?

ʻE tataki ʻe he Silapa Ako ʻa Nuʻu Silá ʻa e meʻa ʻoku ako ʻe hoʻo tamá ʻi he ʻapiakó. ʻOku tokoni ki he kau faiakó ke foʻu ʻa e silapa akó ʻaki ʻa ʻenau ʻilo ʻa e ngaahi meʻa ʻoku totonu ke ako ʻe hoʻo tamá ʻi honau hala fononga fakaakó. ʻOku akoʻi ia ʻi he ngaahi ʻapiako kotoa pē ʻi Nuʻu Sila ʻa ia ʻoku nau fakahoko ʻa e akó ʻi he Lea Faka-Pilitāniá. ʻOku lālanga ʻe he kau faiakó ʻa e Silapa Ako ʻa Nuʻu Silá ʻaki ha ngaahi puipuituʻa meí he feituʻu takitaha ke foʻuʻaki ha ngaahi polokalama ako maʻa ʻenau fānau akó.

  • ʻOku ʻi ai ʻa e konga ʻe ua ʻo e silapa ako fakafonuá ki he ako lautohí, ʻinitamitietí mo e kolisí:
  • Ko e Silapa Ako ʻa Nuʻu Silá (The New Zealand Curriculum) ʻa ia ʻoku akoʻi ʻi he ngaahi ʻapiakó ʻi he Lea Faka-Pilitāniá
  • Ko e Te Marautanga o Aotearoa ʻa ia ʻoku akoʻi ʻi he Lea Faka-Maulí ʻi he ngaahi kura mo e wharekura

Ko e hā ʻa e meʻa ʻoku liliu?

Ko e Silapa Ako ʻa Nuʻu Sila ʻe fakafoʻoú ʻe mahino ai ʻa e ako mahuʻinga tahá pea ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e ʻata ʻo e fakalakalaká maʻá e fānau akó. Te ne ʻoatu ha poupou lelei ange ki he kau faiakó pea fakapapauʻi ʻoku nofo ʻa e toʻutupu kotoa pē meí he akó mo e ngaahi pōtoʻi, lavameʻa mo e ʻilo ʻoku nau fiemaʻu ke nau maʻu ai ha ola lelei.

Fakataha mo ʻení, ʻe hoko ha lēkooti ʻo e ako ʻa e fānaú ke ne kātoi ai ʻa e anga ʻo ʻenau fakalakalaká, honau ngaahi mālohingá pea mo e meʻa te nau fiemaʻu ki ai ha tokoní.

Ke fakahoko ʻení, kuo pau ki he silapá ke ne:

  • Poupou ki he ngaahi ʻapiakó ke nau fakamahuʻingaʻi ʻa e ngaahi ʻiloʻiʻanga, lea mo e ngaahi ʻulungāanga fakafonua ʻo e kau ako kotoa pea ke ongoʻi ai ʻe hoʻo tamá ʻokú ne kau atu ki he faʻunga fakaakó.
  • Fakahā mahino felāveʻi mo e ako ʻoku mahuʻinga ki he fānau kotoa pē koeʻuhí ke fakalakalaka ki muʻa ʻa e kau ako kotoa pē mo nau lavameʻa.
  • Faingofua ke ngāueʻaki ʻe he ngaahi ʻapiakó mo e kau faiakó, pea fakahā pau fekauʻaki mo e meʻa ʻoku pau ke nau ʻilo, mahinoʻi mo fakahoko ke nau fakalakalaka ai ki muʻá mo nau lavameʻa aí.

Kuo taimi ke fakafoʻou ʻa e Silapa Ako ʻa Nuʻu Silá (The New Zealand Curriculum) [PDF, 269 KB]

Last reviewed: Has this been useful? Give us your feedback